← Wszystkie publikacje

Audyt umowy B2B pod kątem PIP: dlaczego zaczynam od rozmów z Twoim zespołem, a nie od paragrafów

Niedawno zakończyłem audyt dotyczący współpracy B2B w agencji kreatywnej. Agencja pracuje z twórcami i specjalistami zatrudnionymi na B2B, ma jeden wzór umowy i chciała być przygotowana na kontrolę Państwowej Inspekcji Pracy. Na starcie oczekiwanie było proste: przeanalizować umowę i wskazać, co w niej zmienić - to naturalne podejście.

Ale gdybym zrobił tylko to, czyli przeczytał umowę, poprawił kilka paragrafów i wystawił fakturę - agencja dostałaby po prostu lepszy dokument, bez realnej informacji zwrotnej, na ile ten dokument chroni firmę, a na ile stwarza tylko pozory. To właśnie dlatego audyt umowy B2B należy prowadzić jako cały proces, a nie jako korektę dokumentu. Poniżej pokazuję, jak taki proces wygląda krok po kroku, dlaczego zaczynam od rozmów z Twoim zespołem i jak wycenić taki projekt.

Dlaczego sama umowa Cię nie obroni

Inspektor PIP nie ocenia wyłącznie tego, co jest napisane w umowie - ocenia całokształt tego, jak wygląda Wasza współpraca na co dzień, a umowa to jedynie wierzchołek góry lodowej. Z art. 22 Kodeksu pracy wynika wprost, że jeżeli ktoś wykonuje pracę pod Twoim kierownictwem, w miejscu i czasie przez Ciebie wyznaczonym, za wynagrodzeniem, to nieważne, jak nazwiesz swoją umowę - będzie to stosunek pracy.

Jeżeli w praktyce wygląda to tak, że umowa mówi, iż kontraktor sam organizuje swój czas, tymczasem:

  • kierownik projektu wysyła mu tygodniowy grafik i oczekuje obecności na odprawie w poniedziałek o 8:00,
  • urlop „zgłasza” w tym samym systemie co pracownicy etatowi,
  • ma służbowy adres e-mail i stopkę „Senior Designer”,
  • dostaje stałą kwotę co miesiąc, niezależnie od tego, co dostarczył,

to mam dla Ciebie złą wiadomość…

Oczywiście każdy z tych elementów osobno nie przesądza sprawy, jednak razem tworzą one pewien obraz, którego żaden paragraf w umowie B2B nie zamaskuje.

Ważne! Od 8 lipca 2026 r. Państwowa Inspekcja Pracy dysponuje nowymi uprawnieniami w zakresie ustalania istnienia stosunku pracy. W określonych ustawowo okolicznościach okręgowy inspektor pracy może wydać decyzję administracyjną stwierdzającą istnienie stosunku pracy. Więcej o procedurze i skutkach reformy przeczytasz w artykule o nowych uprawnieniach PIP. Jeżeli PIP ustali, że kontraktor de facto jest pracownikiem, w grę wchodzą zaległe składki ZUS nawet za kilka lat wstecz, a także roszczenia pracownicze: urlop, nadgodziny, okresy wypowiedzenia. Przy kilkunastu kontraktorach to kwoty, które potrafią zachwiać płynnością średniej firmy.

Dlatego punkt wyjścia audytu to nie umowa, tylko rzeczywistość. Umowę piszemy na końcu - tak, żeby opisywała to, co naprawdę się dzieje.

Etap 1. Audyt: rozmawiam z ludźmi, którzy prowadzą współpracę

Pierwszy etap to cykl spotkań z osobami, które faktycznie kształtują relację z kontraktorami. Zwykle są to: kierownik projektu lub zespołu, osoba odpowiedzialna za rozliczenia i faktury oraz ktoś z zarządu, kto zna strategię firmy.

Nie pytam o to, co jest w umowie. Pytam o to, jak wygląda zwykły tydzień współpracy:

  • Kto i w jaki sposób przekazuje kontraktorowi zadania?
  • Czy kontraktor może odmówić zlecenia albo przekazać je komuś innemu?
  • Gdzie pracuje, na jakim sprzęcie i w jakich godzinach?
  • Jak raportuje postępy i kto je akceptuje?
  • Za co właściwie mu płacicie - za czas czy za rezultat?

Równolegle przeglądam dokumenty, których używacie: wzór umowy, aneksy, wzory zleceń, raporty, faktury, zasady dostępu do systemów IT.

Celem tego etapu jest zrozumienie Twojej organizacji, tego, co jest dla niej ważne, czego oczekujesz od kontraktorów i gdzie są granice, których biznesowo nie da się przesunąć. Bez tej wiedzy każda rekomendacja byłaby teorią.

Etap 2. Rekomendacje: projektujemy całą relację, nie tylko jej początek

Po audycie przedstawiam rekomendacje obejmujące cały cykl współpracy z kontraktorem:

  • zawarcie umowy,
  • kanały komunikacji,
  • sposób przekazywania zadań,
  • raportowanie,
  • rozliczanie rezultatów,
  • zapłata wynagrodzenia.

Na każdym z tych etapów może pojawić się element typowy dla stosunku pracy. Jeśli tak jest, proponuję zmianę - również w procesach wewnątrz Twojej firmy, a nie tylko w dokumentach.

Przykład: zamiast tygodniowego grafiku kierownik zamawia u kontraktora konkretny rezultat z terminem, a kontraktor sam decyduje, kiedy nad nim pracuje. Zamiast stałej miesięcznej kwoty - rozliczenie za odebrane etapy lub za faktycznie zrealizowane zlecenia.

Wiem, że nie każdą zmianę da się wprowadzić. Czasem projekt dla klienta po prostu wymaga obecności na warsztatach albo w biurze klienta o określonej godzinie. Dlatego ten etap to rozmowa, a nie lista żądań.

Nie każdą relację można bezpiecznie ukształtować jako współpracę B2B. Jeżeli charakter wykonywanych obowiązków wymaga rzeczywistego podporządkowania pracowniczego, nie będę rekomendował pozornych zmian organizacyjnych ani odpowiedniego „opakowania” współpracy w umowę cywilnoprawną. W takim przypadku rekomendacją może być zawarcie umowy o pracę. Do kolejnego etapu przechodzimy dopiero wtedy, gdy uzgodnimy ostateczny, akceptowalny dla Ciebie kształt procesu.

Etap 3. Dokumentacja: umowa, która opisuje rzeczywistość

Dopiero teraz zabieramy się za pisanie umowy. Jej projekt staje się obowiązującym w Twojej firmie wzorcem, a jego treść wynika z procesu, który wspólnie ustaliliśmy. Jeśli wymaga tego kształt procesu, przygotowuję też dokumenty dodatkowe:

  • wzory raportów z wykonanych zleceń,
  • wzory oświadczeń,
  • wzory wpisów w systemach IT, z których korzystacie przy zlecaniu i rozliczaniu zadań.

To właśnie te dokumenty w razie kontroli pokazują, że samodzielność kontraktora nie jest fikcją. Umowa mówi, jak ma być. Raporty, zlecenia i wpisy w systemie dowodzą, że tak właśnie jest.

Ile to trwa i ile kosztuje

Każdy projekt zaczynamy od audytu. Audyt obejmuje cykl spotkań i warsztatów z Twoim zespołem, a następnie wnikliwą analizę zdobytych w ten sposób informacji, w celu opracowania rekomendacji. To osobny, zamknięty etap z ceną ustaloną z góry, więc wiesz, na co się decydujesz, zanim padnie pierwsze pytanie do Twojego zespołu.

Koszt audytu zależy od kilku czynników, ponieważ inaczej wygląda to w pięcioosobowej agencji, a inaczej w spółce współpracującej z kilkudziesięcioma kontraktorami. Na wycenę audytu wpływają przede wszystkim:

  • branża i to, jak w niej zwykle wygląda współpraca z kontraktorami,
  • wielkość firmy i liczba osób, z którymi trzeba porozmawiać po Twojej stronie,
  • liczba osób współpracujących z firmą na umowach B2B.

Przygotowanie umowy i dokumentów dodatkowych wyceniam dopiero po audycie. Wcześniej nie wiem, czy wystarczy kilka zmian w istniejącym wzorze, czy trzeba napisać wszystko od zera. Ta wycena też jest zamknięta i przedstawiam ją, zanim zaczniemy pracę. Cały proces trwa zwykle około miesiąca. Najwięcej zależy od tego, jak szybko uda się umówić spotkania z Twoim zespołem.

FAQ

Czy nie wystarczy po prostu poprawić umowę?

Nie. Umowa jest tylko jednym z dowodów. Jeśli codzienna praktyka jej przeczy, inspektor oprze się na praktyce. Poprawiona umowa bez zmiany sposobu współpracy daje fałszywe poczucie bezpieczeństwa.

Czy po audycie mam gwarancję, że kontrola niczego nie wykaże?

Nie da się tego uczciwie zagwarantować. Audyt znacząco ogranicza ryzyko, ale ostatecznie decyduje to, jak współpraca wygląda w dniu kontroli. Dlatego tak dużo uwagi poświęcam procesom, które Twój zespół będzie stosował na co dzień.

Co, jeśli audyt pokaże, że ktoś de facto jest pracownikiem?

Powiem to wprost. Czasem relacji nie da się przebudować tak, żeby była bezpieczna, i lepszym rozwiązaniem jest umowa o pracę. Ta decyzja należy do Ciebie, ale powinieneś ją podejmować ze znajomością ryzyka.

Mamy jeden wzór umowy, ale różne rodzaje kontraktorów. Co wtedy?

To wychodzi w audycie. Jeśli np. copywriter pracuje zdalnie nad konkretnymi tekstami, a project manager codziennie koordynuje zespół w biurze agencji, jeden wzór może nie wystarczyć. Wtedy rekomenduję warianty umowy dla poszczególnych grup.

Czy audyt może odbyć się zdalnie?

Tak. Spotkania z zespołem mogę prowadzić online, więc lokalizacja Twojej firmy nie ma znaczenia.

Porozmawiajmy o Twojej firmie

Jeśli współpracujesz z kontraktorami na B2B i chcesz wiedzieć, jak Wasza współpraca wyglądałaby oczami inspektora PIP - napisz do mnie. W krótkiej rozmowie ustalimy zakres audytu i to, kogo z Twojego zespołu warto do niego zaprosić.

Jeśli chcesz najpierw samodzielnie sprawdzić, na co zwróci uwagę inspektor, zajrzyj do checklisty audytu umów B2B przed kontrolą PIP oraz na stronę Prawo pracy dla pracodawców.

Masz podobny problem prawny? Skonsultuj sprawę z kancelarią.

Umów konsultację
Umów konsultację